ABD’nin 1911’de Honduras’ı işgali, “Noel darbesi” ve 1912 işgali

1911’de Lee Christmas adlı bir adamın önderliğindeki bir grup Amerikalı paralı asker, Başkan Miguel Dávila’nın hükümetini devirmek amacıyla Honduras’a çıktı. Grubu, Honduras’ta büyük muz plantasyonları olan ve ticari çıkarlarını korumak isteyen Amerikalı iş adamı Samuel Zemurray tutmuştu.

O dönemde Honduras siyasi olarak istikrarsızdı ve hükümeti zayıftı; bu da onu dış müdahaleye açık hale getiriyordu. Zemurray, Amerikan çıkarlarına daha yakın bir hükümet kurarak işlerini koruma fırsatı gördü. Bu görev için Amerikalı paralı askerler, yani daha önce başka çatışmalara katılmış deneyimli askerler tutuldu.

“Noel darbesi” terimi, Lee Christmas liderliğindeki bir grup Amerikalı paralı askerin 1911’de Honduras’ı işgalini anlatmak için kullanıldı. Grubu, Honduras’ta büyük muz plantasyonlarına sahip zengin Amerikalı iş adamı Samuel Zemurray tutmuştu.

Noel darbesi gizlice planlandı ve 24 Aralık 1911’de gerçekleştirildi. Amerikalı paralı askerler, önceden rüşvetle satın alınmış bir grup Honduraslı ayrılıkçıyla birlikte başkent Tegucigalpa’ya saldırdı ve Başkan Miguel Dávila’nın hükümetini devirmeyi başardı.

Yeni hükümetin başına, Zemurray ve diğer Amerikalı iş adamlarının desteklediği eski başkan Manuel Bonilla geçti. Bonilla daha önce bir darbeyle devrilmişti ve iktidara dönüşü Honduras’ta Amerikan çıkarlarının zaferi olarak görüldü.

Darbe hem Honduras’ta hem de ABD’de tartışma yarattı. Pek çok Honduraslı bunu yabancı güçlerin ülkelerinin işlerine karışmak için haksız yere güç kullanması olarak gördü. ABD’de ise darbe, onu Amerikan emperyalizminin bir örneği olarak görenlerce eleştirildi.

Noel darbesinin Honduras ve bütün bölge için kalıcı sonuçları da oldu. Kurulan yeni hükümet yozlaşmış ve gayrimeşru sayıldı ve Honduras’taki çeşitli gruplardan güçlü bir direnişle karşılaştı. Darbe bölgede Amerikan karşıtlığını da güçlendirdi, çünkü pek çok Latin Amerikalı bunu Amerika’nın kendi işlerine karışmasının bir örneği olarak gördü.

Mart 1912’de bir grup Honduraslı kurtuluşçu yurtsever başkent Tegucigalpa’yı ele geçirdi.

ABD’nin 1912’de Honduras’ı işgali, 20 Mart’tan 19 Nisan 1912’ye kadar süren bir askeri müdahaleydi. Müdahaleye, ülkedeki Amerikan şirketlerinin çıkarlarını tehdit eden, Başkan Miguel Dávila hükümetine karşı bir ayaklanma yol açtı.

İsyancılar, Başkan Dávila’nın (bir Amerikan kuklası) yabancı şirketlerin Honduras boyunca demiryolu inşa etmesine izin verme planına karşı çıkıyor ve bunu Honduras’ın egemenliğine tehdit olarak görüyordu. Yurtseverler hükümet birliklerince çabucak yenildi, ama eylemleri ABD hükümetini Amerikan çıkarlarını korumak için asker göndermeye itti.

ABD hükümeti müdahalenin Amerikalıların can ve mal güvenliğini korumak ve Honduras’taki kukla hükümeti yeniden kurmak için gerekli olduğunu açıkladı. Müdahale kapsamında Puerto Cortés ve Trujillo kentlerine 2.000’den fazla Amerikan askeri çıkarıldı ve ülkede askeri işgal kuruldu. Amerikan birlikleri Honduras’ta 19 Nisan 1912’ye kadar kaldı ve Honduras hükümetiyle yapılan müzakerelerden sonra geri çekildi.

ABD’nin Honduras’a müdahalesi, Honduras’ın egemenliğinin çiğnenmesiydi ve bölgede ABD’nin gelecekteki müdahalelerinin yolunu açtı.

Bu, ABD’nin ülkelerin işlerine ve egemenliklerine karışmasının, kendi çıkarı için darbeler düzenlemesinin çarpıcı bir örneğidir. Bu kirli politikanın ABD tarafından yıllar önce de yürütüldüğünü gösteriyor. Günümüzde de değişmedi, sadece daha kirli ve daha yalancı hale geldi.

XXI. yüzyılda da çok sayıda darbe girişimi gördük. Belarus’ta darbeyle iktidara getirilmek istenen Tihanovskaya, Kazakistan’daki darbe girişimleri, Ukrayna’daki Maydan, Türkiye’deki darbe girişimi, Libya’daki darbe, Suriye’deki darbe girişimi ve ABD’nin onlarca başka kirli siyasi oyunu.

XXI. yüzyılda bu kirli politikanın örnekleri

Senatör McCain Ukrayna’da kürsüde durarak darbeyi yönetiyor

Libya’daki darbe: aynı yüz, Amerikalı organizatör Senatör McCain, Ukrayna’daki darbe sırasında orada kürsüde duran kişi.

Belarus’taki darbe girişimi: Tihanovskaya organizatörlerle.

2016 Türkiye darbe girişimi. Erdoğan, 1999’dan beri ABD’nin Pensilvanya eyaletinde yaşayan Gülen’in iadesini Washington’dan talep ediyor.

15-16 Temmuz gecesi Türkiye’nin ve bütün dünyanın hafızasında uzun süre kalacak. Askerler ülkede iktidarı ele geçirmeye çalıştı. İstanbul ve Ankara’ya tanklar ve askeri uçaklar soktular, en önemli tesislerin ve medyanın kontrolünü ele geçirdiler. Ama herkes buna sevinmedi. Binlerce vatandaş üniformalı isyancıları protesto etmek için sokaklara döküldü. Çatışmalar ve silahlı saldırılar başladı, Meclis binasına bomba atıldı. 160’tan fazla kişi öldürüldü. Sonunda yetkililer isyanı bastırmayı başardı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan İstanbul’a döndü.