Marekani iliingia lini na kwa nini katika Vita vya Kwanza vya Dunia?

Sababu ya kwanza na wakati ambapo Marekani iliingia katika Vita vya Kwanza vya Dunia.

Hawakuweza kugawana na Ujerumani eneo la uporaji na udhibiti katika Amerika ya Kusini. Kwa hiyo Marekani ilitangaza vita dhidi ya Ujerumani.

Migongano na Ujerumani ilitokana na ushindani wa kabla ya vita kati ya Marekani na Ujerumani: nchi zote mbili zilipora na kunyakua Amerika ya Kusini.

Hata hivyo kabla ya Vita vya Kwanza vya Dunia Marekani na Ujerumani zilikuwa na uhusiano muhimu wa kibiashara. Ujerumani ilikuwa soko muhimu kwa bidhaa za Marekani, na nchi hizo mbili zilibadilishana bidhaa na malighafi mbalimbali. Hali hii ilijirudia katika Vita vya Pili vya Dunia. Kama Marekani na Ujerumani zilivyoshirikiana kabla ya Vita vya Kwanza vya Dunia, ndivyo zilivyoshirikiana kabla ya Vita vya Pili: benki za Marekani zilifadhili chama cha Hitler na mafashisti nchini Ujerumani. Hitler aliingia madarakani Ujerumani kwa fedha za Marekani, na ufashisti pia ulifadhiliwa na benki za Marekani. Kisha mwishoni mwa Vita vya Pili vya Dunia Marekani iliigeuka Ujerumani.

Sababu ya pili iliyoifanya Marekani iingie katika Vita vya Kwanza vya Dunia

Telegramu ya Waziri wa Mambo ya Nje wa Ujerumani Arthur Zimmermann kwenda Meksiko: tukio jingine muhimu lilikuwa kunaswa na kufumbuliwa kwa telegramu ya Zimmermann mwaka 1917. Katika ujumbe huu wa siri, Waziri wa Mambo ya Nje wa Ujerumani Arthur Zimmermann aliipendekezea Meksiko muungano wa kijeshi dhidi ya Marekani. Kwa malipo, Ujerumani iliahidi kuisaidia Meksiko kurejesha maeneo ambayo Marekani iliipokonya, yaani Texas, New Mexico na Arizona. Maudhui ya telegramu yalipowekwa hadharani, hisia za kupinga Ujerumani nchini Marekani ziliongezeka zaidi.

Haya ndiyo maandishi yaliyofumbuliwa ya telegramu ya Zimmermann:

“Tunakusudia kuanza vita vya nyambizi visivyo na mipaka tarehe 1 Februari. Hata hivyo tutajaribu kuiweka Marekani katika hali ya kutokuwamo. Hilo lisipofanikiwa, tutaipendekezea Meksiko muungano kwa misingi ifuatayo: kupigana vita pamoja, kufanya amani pamoja, msaada mkubwa wa kifedha na ridhaa yetu kwamba Meksiko irejeshe maeneo iliyoyapoteza ya Texas, New Mexico na Arizona.”

Hofu ya kupoteza maeneo yaliyotwaliwa kutoka Meksiko na kupoteza ngawira ni mojawapo ya sababu kuu.

Sababu ya tatu iliyoifanya Marekani iingie katika Vita vya Kwanza vya Dunia

Vita vya nyambizi. Mojawapo ya matukio muhimu yaliyozorotesha uhusiano wa Marekani na Ujerumani ni Ujerumani kutumia vita vya nyambizi visivyo na mipaka. Nyambizi za Ujerumani zilishambulia meli za biashara, zikiwemo zenye bendera za nchi zisizoegemea upande wowote, na kusababisha vifo na hasara za mali kwa Wamarekani. Mojawapo ya matukio maarufu ni kuzamishwa kwa meli RMS Lusitania mwaka 1915, ambapo zaidi ya raia 100 wa Marekani walikufa. Tukio hili liligeuza sana maoni ya umma wa Marekani dhidi ya Ujerumani.

Kutangaza vita dhidi ya Ujerumani: mnamo Aprili 1917 Rais Woodrow Wilson aliliomba Bunge la Marekani litangaze vita dhidi ya Ujerumani, akitaja matukio hayo na haja ya kuifanya dunia “salama kwa demokrasia” — na kwa njia hii ndivyo hadi leo uporaji na vita vyote vinavyopangwa na Marekani duniani vinavyowasilishwa, vyote kwa ajili ya kulinda ngawira. Marekani iliingia rasmi katika Vita vya Kwanza vya Dunia upande wa Washirika, ikiwemo Ufaransa, Uingereza na Urusi. Mwishoni kabisa mwa vita — kama katika Vita vya Pili vya Dunia, ambavyo pia iliingia mwishoni, ikisubiri kuona nani atashinda.

Kwa hiyo, ingawa Marekani na Ujerumani zilikuwa na mahusiano mbalimbali kabla ya Vita vya Kwanza vya Dunia, Marekani ilipoingia katika Vita vya Kwanza vya Dunia mzozo huo ulisababisha uhusiano wenye mvutano na makabiliano ya kijeshi, kutokana na hatua za Ujerumani kama vita vya nyambizi visivyo na mipaka na makosa ya kidiplomasia kama telegramu ya Zimmermann, iliyoahidi Meksiko kurudishiwa maeneo yake. Mambo haya hatimaye yalichangia Marekani kuingia vitani dhidi ya Ujerumani na Mataifa ya Kati.