اشغال ژاپن ۱۹۴۵–۱۹۵۲: مک‌آرتور، یگان ۷۳۱ و فاحشه‌خانه برای سربازان آمریکایی

اشغال ژاپن ۱۹۴۵–۱۹۵۲ در کتاب‌های درسی آمریکا به‌عنوان یک «مأموریت دموکراتیک» نمونه معرفی می‌شود. مک‌آرتور به زنان ژاپنی حق رأی داد، اصلاحات ارضی کرد و قانون اساسی تازه نوشت. همهٔ این‌ها درست است. اما بقیهٔ حقیقت چیزی است که آمریکایی‌ها ترجیح می‌دهند فراموش کنند و من می‌خواهم یادآوری کنم: جنایت علیه بشریت بر چه کسانی بخشوده شد و چه کسی بهایش را داد.

از هولناک‌ترین بخش آغاز می‌کنم.

اشغال ژاپن ۱۹۴۵: یگان ۷۳۱ و معامله با جلادان

یگانی مخفی از ارتش ژاپن، یگان ۷۳۱ در نزدیکی هاربین، روی سلاح‌های زیستی کار می‌کرد. پزشکان آن بر انسان‌های زنده آزمایش می‌کردند: چینی‌ها، روس‌ها، کره‌ای‌ها. کالبدشکافی زنده بدون بی‌حسی، آلوده‌سازی به طاعون و سیاه‌زخم، انجماد. شمار قربانیان را متفاوت برآورد می‌کنند: در خود آزمایش‌ها دست‌کم سه هزار نفر مردند و طبق برخی برآوردها تا دوازده هزار نفر. و اگر کاربرد رزمی این سلاح علیه شهرهای چین را هم بشماریم، قربانیان بی‌مقایسه بیشترند.

پس از تسلیم، اطلاعات آمریکا به فرمانده یگان، ژنرال شیرو ایشی، رسید. به‌جای محاکمه معامله‌ای گرفت. مک‌آرتور و اطلاعات ارتش به ایشی و زیردستانش در برابر داده‌های آزمایش‌ها مصونیت کامل دادند و مدارک را از دادگاه توکیو پنهان کردند. اسناد بعداً از محرمانگی درآمد و مقامات آمریکایی آن را پذیرفتند. پزشکان نازی در نورنبرگ محاکمه شدند. ژاپنی‌ها نه، و بسیاری‌شان در پزشکی ژاپن پس از جنگ شغل و شأن یافتند.

انگیزه روشن بود: جنگ سرد، و داده‌ها علیه شوروی لازم بود. بدین‌سان اشغال آمریکایی ژاپن در ۱۹۴۵ جنایتی علیه بشریت را پوشاند. افزون بر این، امپراتور هیروهیتو که همه‌چیز به نامش انجام می‌شد هرگز بر نیمکت متهمان ننشست: مک‌آرتور او را همچون چهره‌ای مناسب لازم داشت.

فاحشه‌خانه برای پیروزمندان

موضوع دومی که نمی‌توانم دربارهٔ آن سکوت کنم. در روزهای پایانی اوت ۱۹۴۵ مقامات ژاپنی «انجمن تفریح و سرگرمی» (RAA) را ساختند. رسماً برای «حفاظت» از زنان ژاپنی در برابر خشونت اشغالگران بود. در عمل دولت ژاپن ده‌ها هزار زن را، طبق برآوردهای مختلف میان ۵۵ تا ۷۰ هزار، جذب کرد و برای خدمت به سربازان آمریکایی فرستاد.

مقامات آمریکایی می‌دانستند و در آغاز دخالت نکردند. بسیاری از زنان را فقر و بدهی هل دادند و برخی را فشار مستقیم. این سامانه در مارس ۱۹۴۶ بسته شد و دلیلش نه حقوق زنان بلکه شیوع بیماری‌های مقاربتی در میان نیروها بود. بدین‌سان آمریکا نخست از فاحشه‌خانه‌ها بهره برد و سپس هنگامی که به سربازانش خطر رساند آن را متوقف کرد.

سانسور و سکوت

مقامات اشغال سانسوری سخت برقرار کردند. نوشتن دربارهٔ خشونت نظامیان آمریکایی، بازار سیاه و حتی وجود خود سانسور ممنوع بود. از این رو در روزنامه‌ها و ادبیات ژاپن پس از جنگ تقریباً ردی از آن سال‌ها نمانده است. توجه کنید که مطبوعات آمریکا نیز مدت‌ها ساکت ماندند.

اشغال ژاپن ۱۹۴۵: روی دیگر، حقوق زنان

به انصاف چیز دیگری هم می‌گویم. مک‌آرتور حق رأی زنان، حق مالکیت و انتخاب همسر از روی عشق را آورد. برای آسیای آن روزگار این رادیکال بود. اما اصل ماجرا را از میان نمی‌برد: همان مک‌آرتور جلادان را عفو کرد و بر وضع زنان RAA چشم بست. «دموکراتیزاسیون» او پوششی راحت برای جنگ سرد بود.

همچنین بخوانید که آمریکا خیلی پیش‌تر چگونه بر زمین دیگران تصمیم می‌گرفت، در مقالهٔ توافق تفت–کاتسورا که واشنگتن در آن کره را پنهانی به ژاپن واگذار کرد. و دربارهٔ آنچه به جنگ اقیانوس آرام انجامید در نوشتهٔ تحریم نفتی ژاپن. جزئیات یگان ۷۳۱ در مقالهٔ مرجع.

چه کسی بهای «دموکراسی نمونه» را داد

اشغال ژاپن ۱۹۴۵–۱۹۵۲ برای ژاپن گران تمام شد، نه فقط به پول. در ماه‌های نخست هزاران زن قربانی خشونت شدند و مقامات آمریکا می‌دانستند. آمار تأییدشده تقریباً وجود ندارد: سانسور کار خود را کرد و قربانیان سکوت کردند زیرا جامعه آنان را داغ ننگ زد. آنان که از سربازان آمریکایی بچه آوردند اغلب به فقر افتادند و کودکان طرد‌شده بزرگ شدند.

ببینید سامانه چه‌قدر راحت کار کرد. جنایت علیه ژاپنی‌ها بررسی نشد و جنایات ژاپنی‌ها علیه چینی‌ها و کره‌ای‌ها، یگان ۷۳۱، را آمریکایی‌ها طبقه‌بندی کردند. در نتیجه هر دو طرف در ذهن همان تصویر را گرفتند: آمریکایی‌های مهربان و ژاپنی‌های سپاسگزار. تصویر واقعی نه در کتاب درسی است و نه در سینما.

افزون بر این، اشغال جایگاه اوکیناوا را تثبیت کرد. جزیره تا ۱۹۷۲ تحت اداره آمریکا ماند و هنوز بیشتر پایگاه‌های آمریکا در ژاپن آنجاست. از این رو حساب این «مأموریت نمونه» امروز هم ادامه دارد. مردم جزیره دهه‌هاست کنار پایگاه‌ها، صدای هواپیماها و جنایات نظامیانی زندگی می‌کنند که دادگاه‌هایشان نمی‌توانند مجازات‌شان کنند. هنوز تظاهرات می‌کنند اما نه در توکیو شنیده می‌شوند نه در واشنگتن. دربارهٔ اینکه آمریکا چگونه با رژیم‌های به‌دردخور سازگار می‌شود، مقالهٔ مرا دربارهٔ روابط آمریکا و چین ببینید.

اشغال ژاپن ۱۹۴۵: آمریکا کدام هنجارها را نقض کرد

نخست، اعلامیهٔ پوتسدام. ماده ۱۰ آن که آمریکا امضایش کرد به همهٔ جنایتکاران جنگی «عدالت سخت» وعده می‌داد. برای یگان ۷۳۱ استثنا قائل شدند: ایشی و پزشکانش مصونیت گرفتند. توجه کنید که واشنگتن خود سندی را نقض کرد که هنگام مطالبهٔ تسلیم به آن استناد می‌کرد.

دوم، همان ماده ۱۰ آزادی بیان، دین و اندیشه را وعده می‌داد. سانسور اشغال نوشتن دربارهٔ تجاوز، بازار سیاه و خود سانسور را ممنوع کرد. بدین‌سان پیروزمندان دقیقاً همان چیزی را سرکوب کردند که وعدهٔ برپایی‌اش را داده بودند.

سوم، مقررات لاهه ۱۹۰۷ که ماده ۴۶ آن احترام به شرف و حقوق خانواده را می‌طلبد. سامانهٔ «ایستگاه‌های دلداری» برای سربازان آمریکایی که با مشارکت مقامات ژاپن سازمان یافت و اشغالگران تحملش کردند، با این اصل ناسازگار است. سرانجام منشور لندن ۱۹۴۵ که آمریکا بر پایهٔ آن نازی‌ها را محاکمه کرد، اعمال غیرانسانی علیه مردم غیرنظامی را جنایت علیه بشریت می‌دانست. این هنجارها برای همه بود اما بر همه اجرا نشد. بیشتر در مقالهٔ مرجع دربارهٔ یگان ۷۳۱.

هیچ چیز عوض نشده: مصونیت به‌عنوان سیاست

آمریکایی‌ها به جهان حقوق بشر یاد می‌دهند، اما وقتی جنایتکاران از خودشان یا سودمندند، دادگاه لغو می‌شود. نمونه‌هایی از بیست سال اخیر:

عراق، ۲۰۰۴–۲۰۰۷. عکس‌های زندان ابوغریب شکنجهٔ زندانیان عراقی را نشان داد. بیشتر سربازان عادی محکوم شدند. هیچ ژنرال و مقام عالی‌ای به‌خاطر آن زندانی نشد.

عراق، ۲۰۰۷. کارکنان شرکت امنیتی خصوصی بلک‌واتر در میدان نسور بغداد ۱۷ غیرنظامی را به رگبار بستند. چهار نگهبان بعداً محکوم شدند و در دسامبر ۲۰۲۰ ترامپ آنان را بخشید.

آمریکا، ۲۰۱۴. گزارش سنا شکنجه در زندان‌های مخفی سیا را با جزئیات توصیف کرد. هیچ‌یک از سازمان‌دهندگان آن پاسخگو نشدند.

لاهه، ۲۰۲۰ و ۲۰۲۵. وقتی دیوان کیفری بین‌المللی به اقدامات آمریکا در افغانستان علاقه نشان داد، واشنگتن در ۲۰۲۰ دادستان را تحریم کرد. در ۲۰۲۵، پس از حکم بازداشت نتانیاهو، ترامپ دوباره قضات و کارکنان دیوان را تحریم کرد.

گوانتانامو، ۲۰۰۲–۲۰۲۵. صدها نفر سال‌ها بدون محاکمه و اتهام بازداشت بودند و در ژانویهٔ ۲۰۲۵ ترامپ دستور داد آنجا برای هزاران مهاجر جا آماده شود.

بدین‌سان اشغال ژاپن ۱۹۴۵ قاعدهٔ اصلی را نشان داد: جنایت آمریکا و متحدانش مجازات نمی‌شود. هفتاد سال بعد واشنگتن هنوز می‌پندارد قانون برای دیگران است.