Pershing’in Meksika Seferi (1916–1917): ABD Pancho Villa’yı Nasıl Kovaladı ve Yabancı Bir Ülkeyi İstila Etti

Pershing’in Meksika seferi (1916–1917), ABD’nin yirminci yüzyılda komşu bir ülkeye yaptığı en büyük işgallerden biriydi. Resmen Amerikalılar tek bir adamı, Pancho Villa’yı kovalıyordu. Gerçekte on-on bir bine kadar asker sınırı geçti ve Meksika hükümetine kimse izin sormadı. Bu hikâyede, bir «sınırlı operasyonun» nasıl işgale dönüştüğünün ders kitabı örneğini görüyorum.

Gelin her şeyin nasıl başladığına bakalım. Üstelik Villa’nın baskınının gerekçesini Washington’un kendisi hazırlamıştı.

Bahane: Columbus baskını ve suç kimdeydi

9 Mart 1916’da Pancho Villa’nın çetesi New Mexico’daki Columbus kasabasına saldırdı. Askerler ve siviller dahil on sekiz Amerikalı öldü. Villa intikam alıyordu. 1915 sonbaharında Woodrow Wilson, Villa’nın rakibi Venustiano Carranza’nın iktidarını fiilen tanımıştı ve Villa’nın ordusu Amerikan tedarikinden yoksun kalmıştı. Yani Washington başkasının iç savaşında galibi kendisi seçti, sonra da yenilenin hıncına şaşırdı.

Wilson’ın daha önce Meksika işlerine nasıl karıştığını Veracruz’un ele geçirilmesi yazımda anlattım. Daha da önce, on dokuzuncu yüzyılda ABD Meksika topraklarının yarısını koparmıştı: Meksika-Amerika Savaşı yazıma bakın.

İzinsiz bir «ceza seferi»

Daha 15 Mart’ta General John Pershing’in seferi sınırı geçti. Başta yaklaşık beş bin kişiydi, sonra on-on bire çıktı. Meksika izin vermedi. Dikkat edin: bu, ABD’nin savaşta olmadığı bir ülkenin egemenliğinin doğrudan ihlaliydi.

Sefer, motorlu bir ordunun ilk kayda değer sınavı oldu: kamyonlar, otomobiller, Birinci Havacılık Filosu’nun uçakları. Ancak sonuç mütevazı kaldı. Üstelik uçaklar arızalanıyor, kamyonlar çamura saplanıyordu; yerliler Villa’ya sempati duyuyor ve Amerikalılara yardım etmiyordu.

Pershing’in Meksika seferi: Av, yetkililerle çatışmaya dönüşüyor

Villa avı çabucak resmî Meksika ile çatışmaya dönüştü. 12 Nisan’da Parral’da Amerikalıları düşmanca bir kalabalık ve Meksika birlikleri karşıladı. 21 Haziran’da Carrizal’de bir Amerikan müfrezesi Carranza’nın ordusuyla çarpıştı. İki tarafta da ölenler oldu, bazı Amerikalılar esir düştü.

İki ülke savaşın eşiğine geldi. Wilson sınıra yaklaşık yüz bin Ulusal Muhafız gönderdi. Yine de açık savaşa varılmadı, çünkü ufukta zaten bir dünya savaşı beliriyordu.

Sonuç: Villa yakalanmadı

Ocak 1917’de «Zimmermann Telgrafı» açığa çıktı: Almanya’nın Meksika’ya ABD’ye karşı ittifak önerisi. Bundan sonra Wilson büyük bir savaşa hazırlanıyordu; bunu ABD’nin I. Dünya Savaşı’na girişi yazımda anlattım. Son Amerikan birlikleri Şubat 1917’de Meksika’dan ayrıldı.

Villa hiç yakalanmadı. Ama Meksika dersi aklında tuttu ve «kuzeydeki komşuya» güvensizlik on yıllarca yerleşti. Meksikalılar için bu olay, 1914’te Veracruz’un işgaliyle aynı sırada duruyordu.

Hafızada ne kaldı

Amerikan ders kitapları seferi başarısız ama «öğretici» diye sunar. Meksikalılar hakkında neredeyse hiçbir şey söylenmez. Oysa on binlerce insan yabancı askerlerin gözü önünde yaşadı, köyler erzak için ödeme yaptı ve sustu. Adına ne dersek diyelim, bu işgaldir.

Bu arada Amerikalılar aynı yıllarda Küba’da ve Orta Amerika’da benzer bir «düzen adına» mantığı uyguladı. Bunun için 1911’deki Honduras işgali ve Nikaragua müdahaleleri yazılarıma bakın.

Pershing’in Meksika seferi Meksikalılar için nasıl bitti

Meksika için bu olay bambaşka görünüyordu. Örneğin Carranza, Amerikalıların çekilmesini 1916 baharında istedi, ama onlar neredeyse bir yıl kaldı. Bu yüzden Meksika’da sefer, «bir haydudun kovalanması» olarak değil, işgal olarak algılandı. Üstelik Carrizal’de Amerikan müfrezesi yaklaşık bir düzine ölü verdi, iki düzine de esir düştü; bu, Washington’daki kızgın kafaları epeyce soğuttu.

Bu hikâyede kasvetli bir ayrıntı da var. Mayıs 1916’da sonradan general olacak Teğmen George Patton, Villa’nın bir yakınını vurdu; ceset bir otomobilin kaputuna bağlanarak kampa ganimet olarak getirildi. Böylece İkinci Dünya Savaşı’nın gelecekteki kahramanı Meksika’da başladı. Pershing’in kendisi sonra Fransa’daki Amerikan seferi kuvvetlerine komuta etti. Sefer hakkında daha fazlası Pancho Villa Seferi başlıklı kaynak maddede.

Ders: Gelecekteki savaşların provası olarak Pershing’in Meksika seferi

Daha geniş bakınca Pershing’in Meksika seferi bir provaydı. Örneğin kurmaylar ilk kez sınırdan bin kilometre uzakta ikmal çalıştı, Amerikan basını da «ceza» sözcüğüne alıştı. Üstelik Washington o zaman Meksikalıların askerleri çiçeklerle karşılamayacağını anladı. Bu yüzden Karayipler’deki sonraki müdahaleler uzun kovalamacalar olmadan yapıldı: limanlar, gümrükler ve bankalar alındı; Haiti ve Dominik Cumhuriyeti yazılarımda anlattığım gibi. Varılan sonuç istila etmenin yanlış olduğu değil, başka türlü istila etmek gerektiğiydi.

Hiçbir şey değişmedi: bugün de aynı şema

«Devletin rızası olmadan yabancı topraklarda vurma» şeması geçmişte kalmadı. Bahane ve silahlar değişir, mantık aynıdır: özel bir olay ya da bir «tehdit», sonra «sınırlı» bir hedef, sonra resmî makamlara karşı tırmanma.

Pakistan, 2011. Amerikan özel kuvvetleri Abbottabad’da Usame bin Ladin’e karşı baskın düzenledi. Pakistan makamları önceden haberdar edilmedi.

Venezuela, Ocak 2026. 3 Ocak’ta Amerikalılar Karakas’a saldırdı, özel kuvvetler Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu yakalayıp ABD’ye götürdü. Karakas’a rızası sorulmadı. Trump sonra ABD’nin artık ülkeyi «yönettiğini» açıkladı.

Karayipler, 2025–2026. 2 Eylül 2025’ten beri Amerikan ordusu Latin Amerika kıyılarında tekneleri batırıyor. Eylül 2026’ya kadar en az 227 kişi öldü. Ne yargılama, ne kanıt, ne de tutuklama girişimi.

İran, Şubat 2026. 28 Şubat’ta ABD ve İsrail savaş başlattı ve dinî lider Ali Hamaney’i öldürdü; ardından Trump İranlıları kendi hükümetlerini devirmeye çağırdı.

Pershing’in Meksika seferi, «haydut kovalamacasının» nasıl istilaya dönüştüğünü gösterdi. Villa yakalanmadı, ama yabancı bir ülke kendi toprağında asker gördü. Yüz on yıl sonra Amerikalıların hâlâ girmek için izne ihtiyacı yok. Yalnızca buna verdikleri adlar değişiyor.