1927 Ocotal bombardımanı: ABD, Sandino’nun ordusuna karşı havacılığı nasıl devreye soktu ve denizcileri Nikaragua’ya nasıl geri getirdi

Ocotal bombardımanı, 16 Temmuz 1927’de Amerikan uçaklarının çatışmada aşağıdaki insanların üzerine pike yaptığı gündür ve bu taktik sonradan örnek sayıldı. Hedef, silahlarını Washington’ın emriyle bırakmaya cüret etmeyen Nikaragualı general Augusto Sandino’nun ordusuydu. Bu görüntü bana hâlâ rahatsızlık veriyor: beş bombardıman uçağı, tüfekli bir köylü kalabalığı ve uzun zamandır başkasının arka bahçesi sayılan bir ülke.

Burada önemli olan ne? Bu, ormanda tesadüfi bir çatışma değildi. ABD’nin önce Nikaragua siyasetini kendisinin bozduğu, sonra denizden gelip «düzeni yeniden kurduğu» uzun bir oyunun finaliydi. Gelin, işin buraya nasıl vardığına bakalım.

ABD, Ocotal bombardımanının zeminini nasıl hazırladı

Her şey Amerikalıların çekilmesiyle başladı. Ağustos 1925’te denizciler, 1912’den beri bulundukları Nikaragua’dan ayrıldı; bunu ABD’nin Nikaragua müdahaleleri yazımda anlatmıştım. Ve daha ekimde muhafazakâr Emiliano Chamorro darbe yaptı, liberalleri hükûmetten çıkardı ve iktidarı ele geçirdi. Üstelik Washington onu tanımadı ama durdurmadı da.

Sonra kaos başladı ve bunun sorumlusu Nikaragualılar değildi. Kasım 1926’da ABD, muhafazakâr Adolfo Díaz’ı başkan olarak tanıdı; bu, daha önce de iktidara getirdikleri Amerikan maden şirketinin eski muhasebecisiydi. Bunu dolar diplomasisi yazımda okuyabilirsiniz. Liberaller ise ayaklandı ve Aralık 1926’da Juan Bautista Sacasa onları Atlantik kıyısında yönetti.

Komünistler Kongre için icat edildi

Ocak 1927’de Başkan Coolidge Kongre’ye gitti ve Nikaragua’da Meksika tarafından beslenen «Bolşevik» bir tehdidin işlediğini açıkladı. Saçma mı? Elbette. Ama işe yaradı. Üstelik Amerikan gemileri kıyıya yaklaştı ve denizciler karaya çıktı. 1927 başında ülkede yaklaşık beş bin Amerikan askeri bulunuyordu. Mantığa dikkat edin: önce Washington bir tarafı destekledi, sonra diğerini «kızıl» ilan etti ve asker gönderdi.

Stimson’ın ağır eli ve Espino Negro paktı

Nisan 1927’de Coolidge, ileride dışişleri bakanı olacak Henry Stimson’ı Nikaragua’ya gönderdi. O dinlemeye değil, dikte etmeye geldi. 4 Mayıs 1927’de liberallerin başlıca komutanı General José María Moncada, Espino Negro çiftliğinde Stimson’ın koşullarını kabul etti: liberaller silahları teslim eder, Díaz 1928 seçimlerine kadar başkan kalır, ABD oylamanın denetimini üstlenir. Moncada’ya karşılığında başkanlık vaat edildi.

Liberal komutanların neredeyse hepsi kabul etti. Biri etmedi. Bir köylü kadının oğlu, otuz iki yaşındaki, Amerikan San Albino madeninin eski işçisi Augusto Sandino, satılık olmadığını açıkladı. Sonra Nueva Segovia dağlarına çıktı ve etrafında köylüleri, madencileri, zanaatkârları topladı. Washington için hemen «haydut» oldu.

Ne oldu: 16 Temmuz 1927 Ocotal bombardımanı

16 Temmuz 1927’de şafaktan önce Sandino’nun birkaç yüz adamı kuzeydeki Ocotal kasabasına saldırdı. Orada küçücük bir garnizon vardı: Yüzbaşı Gustave Hatfield komutasındaki yaklaşık kırk Amerikan denizcisi ve kırk sekiz Nikaragualı muhafız. Çatışma uzun sürdü ve isyancılar kasabayı neredeyse aldı. Ama öğleden sonra Ocotal üzerinde Binbaşı Ross Rowell komutasında beş DH-4 uçağı göründü.

Ders kitaplarına giren şey burada oldu. Pilotlar hedefe pike yapıp yoğun insan kümelerinin üzerine bomba bıraktı, sonra onları makineli tüfekle taradı. Birliğin kalıntıları dağıldı. Ardından Amerikalılar sokaklarda elli altı ceset ve yaklaşık yüz on iki yaralı buldu; kendileri ise bir ölü ve beş yaralı verdi. Fark kendi kendine konuşuyor.

Sonradan her yerde kullanılan bir taktik

Deniz Piyadeleri bu olayı gururla zafer diye anlattı. Pike bombardıman, onlarca yıl deniz havacılığı için örnek oldu; ders kitaplarında Ocotal, kara birliklerine destek amacıyla böyle örgütlenmiş ilk hava saldırısı diye anılır. Bombaların altındaki insanlardan kimsenin söz etmediğine dikkat edin. Ne de olsa topraklarını savundukları sürece «haydut» denen köylülerdi.

Sandino asıl şeyi anladı: Amerika Birleşik Devletleri’yle artık cepheden çatışma olmayacaktı. Bu yüzden gerilla savaşına geçti ve neredeyse altı yıl daha savaştı. Her pusuya Amerikalılar yeni devriyeler ve yeni bombardımanlarla karşılık verdi, «haydutlarla mücadele» bahanesiyle köylü köylerini yaktı.

Ocotal bombardımanı ABD’yi ülkenin efendisi nasıl yaptı

Sonra her şeyin yapıldığı şey geldi. Ayrıca Washington, başında Amerikalı subayların bulunduğu Nikaragua Ulusal Muhafız Gücü’nü kurdu. Resmen ülkenin ordusuydu; gerçekte ABD’ye bağlı ve Sandino’yu ezmekle yükümlü bir güçtü. İngilizce konuşan, varlıklı bir aileden gelen Anastasio Somoza García da ona katıldı. Bundan ne çıktığını Sandino suikastı yazımda anlatıyorum.

1928 ve 1932 seçimleri Amerikan denizcilerinin denetiminde yapıldı. Bu arada Moncada, vaat edildiği gibi 1929’da başkan oldu. Sandino ise ABD ülkeyi 2 Ocak 1933’te terk edene kadar kanun dışı kaldı. Kazandıkları için değil, dünya krizi savaşı fazla pahalı hâle getirdiği için gittiler. Muhafız Gücü aracılığıyla yönetmeye devam ettiler. Çatışmanın kendisi hakkında daha fazlasını Ocotal Muharebesi ile ilgili başvuru maddesinde okuyabilirsiniz.

Aynı yıllarda Amerikalıların başka yerlerde de aynı şeyi yaptığını hatırlatmak gerekir. Küba’da bu Machado’nun devrilmesi, Kolombiya’da muz katliamı idi. Her yerde aynı şema: önce bankaların ve şirketlerin çıkarları, sonra güç tehdidi, sonra «düzenin yeniden kurulması».

Ocotal bombardımanı Amerikalılarca neden farklı hatırlandı

Amerikalıların kendileri için ise olay bambaşka görünüyordu. Örneğin gazeteler onu «medeniyetin haydutluk karşısındaki zaferi» diye adlandırdı. Bu yüzden Washington’da soru çıkmadı. Ayrıca ölen köylüler hakkında kimse yazmadı, çünkü onlar «düşman» sayılıyordu. Sonunda Ocotal bombardımanı denizciler için verimlilik, Nikaragualılar için aşağılanma sembolü oldu. Yine de Sandino teslim olmadı ve bütün hikâyenin asıl sonucu özünde budur.

Hiçbir şey değişmedi: bugün aynı şema

«Haydutlara» karşı hava saldırılarının 1927’de kaldığını sanıyorsanız, haberlere bakın. ABD çıkarlarına engel olanları bombalamayı sürdürüyor, yalnızca sözcükler değişti. «Haydutlar» yerine artık «narkoteröristler», «Bolşevikler» yerine «ulusal güvenlik tehdidi». Öz aynı: güçlü, silahla yabancı topraklara gelir ve kimin suçlu olduğuna karar verir.

Karayipler, 2025–2026. 2 Eylül 2025’ten beri Amerikan ordusu «uyuşturucu gemisi» ilan ettiği tekneleri batırıyor. Yargılama yok, kanıt yok, tutuklama girişimi yok. Eylül 2026’ya kadar en az 227 kişi öldü. Operasyonun adı Southern Spear ve B-52 bombardıman uçakları Venezuela açıklarında uçuyor. Bunun Ocotal’dan farkı ne?

Venezuela, Ocak 2026. 3 Ocak’ta Amerikalılar Karakas’a saldırdı, özel kuvvetler Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu yakalayıp ABD’ye götürdü. Ardından Trump, ABD’nin artık ülkeyi «yönettiğini» açıkladı ve petrolü talep etti. Kimse Kongre’ye sormadı, kimse Venezuelalılara sormadı.

İran, Haziran 2025 ve Şubat 2026. 22 Haziran 2025’te Amerikan bombardıman uçakları, müzakerelerin tam ortasında Fordo, Natanz ve İsfahan’daki nükleer tesisleri vurdu. 28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail yeni bir savaş başlattı ve ülkenin dinî lideri Ali Hamaney’i öldürdü. Bundan sonra Trump İranlıları kendi hükûmetlerini devirmeye çağırdı.

Yemen, 2025 ilkbaharı. «Seyrüsefer özgürlüğü» sloganıyla ABD, Mart–Mayıs 2025 arasında Yemen’i bombaladı. Nisanda Ras İsa limanına ve Saada’daki bir göçmen merkezine yönelik saldırılar onlarca sivilin hayatına mal oldu.

Ocotal bombardımanı yüz yıl önceydi ve o zamandan beri uçaklar hızlandı, bombalar akıllandı, bahaneler güzelleşti. Ama ilke aynı: Bir ülke Washington’a itaat etmiyorsa üzerine bomba atılabilir ve buna «güvenlik» denir. Sandino bunu 1927’de anladı. Ötekilerin ise, görünen o ki, hâlâ anlaması gerekiyor.