ماجراجویان مسلح آمریکایی ۱۸۵۰–۱۸۵۷: ارتش‌های خصوصی آمریکا چگونه به آمریکای مرکزی حمله کردند

ماجراجویان مسلح آمریکایی (فیلیباسترها) گروه‌های مسلح خصوصی از ایالات متحده بودند که در دهه ۱۸۵۰ به کشورهای همسایه حمله می‌کردند تا قدرت را در آنجا به دست بگیرند. برای مثال کوبا، مکزیک، نیکاراگوئه و هندوراس. به طور رسمی واشنگتن هیچ ارتباطی با آنها نداشت. با این حال، در واقع آنها را مثل قهرمانان بدرقه می‌کردند و دادگاه‌ها رهبرانشان را در عرض چند دقیقه آزاد می‌کردند. بنابراین امروز برایتان تعریف می‌کنم که این سیستم چگونه کار می‌کرد.

واژه «فیلیباستر» از اسپانیایی و هلندی آمده است: به دزدان دریایی چنین می‌گفتند. سپس در آمریکای میانه قرن نوزدهم این نام را به ماجراجویانی دادند که ارتش جمع می‌کردند و برای تسخیر سرزمین دیگران می‌رفتند. و می‌دانید نفرت‌انگیزترین بخش چیست؟ این اصلاً ابتکار چند فرد تنها نبود، بلکه در اصل یک سیاست بود. پشت سر آنها پول، روزنامه‌ها و سیاستمداران ایستاده بودند.

ماجراجویان مسلح آمریکایی از کجا آمدند

از ایدئولوژی شروع کنیم. در دهه ۱۸۴۰ در آمریکا دکترین «سرنوشت آشکار» زاده شد: گویا خود خدا می‌خواست آمریکایی‌ها صاحب قاره باشند. پس از جنگ با مکزیک که در آن آمریکا حدود نیمی از خاک مکزیک را گرفت، اشتها فقط بیشتر شد. در نتیجه هدف‌های بعدی کوبا، آمریکای مرکزی و باقی‌مانده مکزیک شدند.

علاوه بر این، این گسترش یک موتور بسیار مشخص داشت: برده‌داری. ایالت‌های جنوبی زمین‌های تازه‌ای می‌خواستند که بتوان در آنها برده نگه داشت. همچنین هر ایالت برده‌دار جدید به جنوب رأی بیشتری در کنگره می‌داد. به همین دلیل صاحبان مزارع با کمال میل هزینه لشکرکشی‌هایی را می‌دادند که وعده «آزادسازی» کشورهای همسایه را می‌دادند، اما در واقع می‌خواستند آنجا بازار برده باز کنند.

با این حال، از نظر رسمی همه اینها غیرقانونی بود. از سال ۱۸۱۸ در آمریکا قانون بی‌طرفی وجود داشت که جمع کردن ارتش در خاک این کشور برای جنگ با کشورهای در صلح را ممنوع می‌کرد. اما این قانون فقط روی کاغذ بود. در همین حال، این گروه‌ها آشکارا در نیواورلئان، سان‌فرانسیسکو و نیویورک نیرو جذب می‌کردند و مقامات چشم خود را می‌بستند.

کوبا: لشکرکشی‌های نارسیسو لوپس

نخستین نام بزرگ نارسیسو لوپس بود، ژنرال سابق اسپانیایی که تصمیم گرفت با کمک آمریکایی‌ها کوبا را «آزاد» کند. در مه ۱۸۵۰ گروه حدوداً ۶۰۰ نفره او در کوبا پیاده شد و شهر کاردناس را گرفت. با این حال، حمایت مردم محلی هرگز نیامد و او به کی‌وست گریخت.

در ضمن، پول این حملات را برده‌داران جنوبی می‌دادند. برای آنها سودمند بود که کوبا با مزارع شکر و صدها هزار برده‌اش به یک ایالت آمریکا تبدیل شود. در اوت ۱۸۵۱ لوپس دوباره تلاش کرد، اما اسپانیایی‌ها گروه را درهم کوبیدند. لوپس در هاوانا با گاروت اعدام شد و همراه او حدود ۵۰ داوطلب آمریکایی تیرباران شدند.

ماجراجویان مسلح آمریکایی در مکزیک و نیکاراگوئه

در سال ۱۸۵۳ مردی وارد صحنه شد که نامش بعدها نماد کل آن دوران شد: ویلیام واکر. او ابتدا با گروهی کوچک به باخا کالیفرنیای مکزیک حمله کرد و در آنجا «جمهوری کالیفرنیای سفلی» را اعلام کرد، سپس سونورا را هم روی کاغذ به آن افزود. با وجود این، مکزیکی‌ها در مه ۱۸۵۴ او را بیرون راندند.

اینجا گویاترین بخش آغاز می‌شود. واکر در کشور خودش به اتهام نقض قانون بی‌طرفی محاکمه شد. هیئت منصفه حدود هشت دقیقه مشورت کرد و او را تبرئه کرد. به عبارت دیگر، جامعه آمریکا به‌روشنی نشان داد: اگر از خودمان باشی، می‌توانی به کشور همسایه حمله کنی.

تنها یک سال بعد واکر در نیکاراگوئه پیاده شد. سپس قدرت را گرفت، خود را رئیس‌جمهور اعلام کرد، برده‌داری را بازگرداند و دولت فرانکلین پیرس حکومت او را به رسمیت شناخت. این داستانی جداگانه است که در مقاله درباره ویلیام واکر در نیکاراگوئه به‌تفصیل بررسی می‌کنم. فقط می‌گویم که سرانجام جنگ او به قیمت جان هزاران نفر در آمریکای مرکزی تمام شد.

گری‌تاون: وقتی نیروی دریایی از ماجراجویان دفاع کرد

فکر نکنید دولت فقط چشم می‌بست. در ژوئیه ۱۸۵۴ ناو جنگی آمریکایی «سایان» به بندر گری‌تاون (سان خوان دل نورته) در نیکاراگوئه نزدیک شد و آن را به توپ بست. سپس تفنگداران دریایی پیاده شدند و هرچه مانده بود را سوزاندند. بهانه، اختلاف مقامات محلی با یک شرکت ترانزیت آمریکایی و توهین به یک دیپلمات آمریکایی بود.

بدین ترتیب یک شهر کامل به خاطر منافع یک شرکت از روی زمین محو شد. افزون بر این، ساکنان هرگز غرامتی دریافت نکردند. در همان حال، در همان سال ۱۸۵۴ دیپلمات‌های آمریکایی بیانیه اوستند را امضا کردند، سندی که صریحاً می‌گفت: اگر اسپانیا کوبا را نفروشد، می‌توان آن را به زور گرفت. پس تفاوت میان «ماجراجویان خصوصی» و دولت بسیار ناچیز بود.

ماجراجویان مسلح آمریکایی در سونورا: پایان هنری کرب

سرانجام، آخرین یورش بزرگ آن موج، لشکرکشی هنری کرب به سونورای مکزیک در بهار ۱۸۵۷ بود. این سیاستمدار سابق کالیفرنیایی با تکیه بر حمایت گروه‌های محلی، دسته‌ای را به آنجا برد. اما مکزیکی‌ها او را نزدیک شهر کابورکا محاصره کردند. در آوریل ۱۸۵۷ کرب و بیشتر افرادش تیرباران شدند.

ماجراجویان مسلح آمریکایی برای منطقه چه آوردند

به طور خلاصه، ماجراجویان مسلح آمریکایی پشت سر خود زمین سوخته به جا گذاشتند. تنها در جنگ با واکر، کشورهای آمریکای مرکزی حدود ۵۶۸۰ کشته و زخمی دادند. در کاستاریکا همه‌گیری وبا شیوع یافت که در ده هفته جان ۹۶۱۵ نفر را گرفت. و همه اینها برای آنکه مشتی ماجراجو و صاحب مزرعه زمین‌های تازه برده‌داری به دست آورند.

با این همه، در کتاب‌های درسی آمریکا این دوران هنوز تقریباً عاشقانه نشان داده می‌شود: ماجراجویان شجاع و روح مرز. راستش این رمانتیسم مرا خشمگین می‌کند. هرچه باشد، هیچ‌یک از رهبران هرگز در برابر یک دادگاه آمریکایی پاسخگوی خون‌ها نشد. فقط کسانی تاوان دادند که در کشورهای خارجی دستگیر شدند.

مزدوران به جای ارتش: این روش هنوز زنده است

و به من نگویید که همه اینها مدت‌هاست گذشته است. اصلی که ماجراجویان مسلح آمریکایی بر اساس آن عمل می‌کردند، یعنی جنگیدن با دست افراد خصوصی تا دولت بتواند بگوید «ما ربطی نداریم»، امروز هم زنده است. در سال ۲۰۰۷ نگهبانان شرکت نظامی خصوصی آمریکایی بلک‌واتر در میدان نسور بغداد ۱۷ غیرنظامی عراقی را به گلوله بستند. بعدها محکومان از سوی یک رئیس‌جمهور آمریکا عفو شدند.

یا برای مثال ونزوئلا، مه ۲۰۲۰. گروهی از مزدوران به رهبری یک نظامی سابق نیروهای ویژه آمریکا از شرکت سیلورکورپ کوشیدند در این کشور پیاده شوند تا رئیس‌جمهور مادورو را بربایند. نام عملیات «جدعون» بود. البته واشنگتن اعلام کرد هیچ ربطی به آن ندارد، کلمه به کلمه مانند دهه ۱۸۵۰. و در سال ۲۰۲۵ آمریکا دیگر آشکارا قایق‌ها را در سواحل همان ونزوئلا غرق می‌کرد و بدون اعلام جنگ ایران را بمباران می‌کرد.

به عبارت دیگر، فقط تابلوها عوض می‌شوند: آن زمان «لشکرکشی‌های آزادی‌بخش»، امروز «پیمانکاران خصوصی» و «مبارزه با تهدیدها». جوهر همان است: سرزمین دیگران، جان دیگران و منافع آمریکا. درباره خود این پدیده می‌توانید در مقاله درباره فیلیباسترها بیشتر بخوانید. و درباره اینکه این خط چگونه به دست خود دولت ادامه یافت، در نوشته‌هایم درباره مداخلات آمریکا در نیکاراگوئه، «کودتای کریسمس» در هندوراس و لشکرکشی ویلیام ایتون نوشته‌ام، نخستین عملیات آمریکا که با دست مزدوران انجام شد.