ناوشکن در برابر پایگاه، ۱۹۴۰: آمریکا چگونه متصرفات بریتانیا را برای ۹۹ سال گرفت

معامله «ناوشکن در برابر پایگاه» در ۱۹۴۰ مانند کمک به یک متحد به نظر می‌رسید. در واقع روزولت کمربندی راهبردی از پایگاه‌ها را در اطراف کارائیب برای ۹۹ سال به دست آورد. بهایش را با کشتی‌های کهنه داد و کنگره حتی رأی نگرفت. آنچه در این ماجرا برایم خوشایند است صداقت اعداد است: چقدر داده شد، چقدر گرفته شد و زمین نزد چه کسی ماند.

ببینیم این چگونه رخ داد و چرا امروز کمتر از «کمک» معمولی به یاد می‌آید.

زمینه: تابستان ۱۹۴۰

در تابستان ۱۹۴۰ فرانسه سقوط کرد و بریتانیا تقریباً تنها در جنگ ماند. ناوگان بریتانیا ناوشکن از دست می‌داد و برای محافظت از کاروان‌ها به آن‌ها نیاز بود. از این رو چرچیل از روزولت پنجاه کشتی کهنه آمریکایی خواست.

آمریکا رسماً بی‌طرف بود. افزون بر این، قانون واگذاری کشتی به کشوری درگیر جنگ را دشوار می‌کرد. با این حال راهی پیدا شد.

ناوشکن در برابر پایگاه: شرایط معامله

در ۲ سپتامبر ۱۹۴۰ روزولت و چرچیل توافق را بستند. آمریکا ۵۰ ناوشکن مربوط به دوران جنگ جهانی اول را به بریتانیا تحویل داد. در عوض حق پایگاه برای ۹۹ سال گرفت. نیوفاندلند و برمودا به‌عنوان هدیه داده شد، در حالی که باهاما، جامائیکا، سنت لوسیا، آنتیگوا، ترینیداد و گویان بریتانیا در برابر کشتی‌ها داده شد.

روزولت معامله را به‌شکل توافق اجرایی و بدون تأیید کنگره تنظیم کرد. توجیه حقوقی را دادستان کل رابرت جکسون آماده کرد. با این حال منتقدان گفتند رئیس‌جمهور روال قانون اساسی را دور زده است.

دو طرف چه گرفتند

بریتانیا کشتی‌هایی گرفت که تعمیر می‌خواستند. اما برای محافظت از کاروان‌ها به کار آمدند. آمریکا چیزی را به دست آورد که مدت‌ها می‌خواست. پایگاه‌ها راه‌های دسترسی به کانال پاناما و ساحل شرقی را می‌پوشاندند. و برای این کار نه جنگ لازم شد و نه خرید زمین.

افزون بر این، شرایط اجاره حقوق گسترده‌ای در این سرزمین‌ها به آمریکا می‌داد. از ساکنان محلی کسی نپرسید. پایگاه‌ها دهه‌ها دوام آوردند. آرجنتیا در نیوفاندلند در ۱۹۹۴ بسته شد و پایگاه آمریکایی برمودا در ۱۹۹۵. بخشی از چاگوارامس در ترینیداد پس از اعتراض‌های دهه ۱۹۶۰ بازگردانده شد.

معامله موازنه قدرت را چگونه تغییر داد

معامله گامی زودهنگام به‌سوی ورود آمریکا به جنگ بود. افزون بر این، نمادِ انتقال میراث امپراتوری بود: لندن ناوشکن گرفت و با زمین و کنترل پرداخت. درباره اینکه آمریکا نفوذ خود را در کارائیب چگونه مستحکم کرد، بیشتر در مقاله‌هایم درباره حکومت نظامی در کوبا و دخالت در جمهوری دومینیکن.

نتیجه برای تاریخ

معامله نشان داد رئیس‌جمهور می‌تواند بدون کنگره موازنه قدرت را تغییر دهد. کشتی‌های کهنه برای آمریکا ارزان تمام شد و در عوض سرپل‌هایی گرفت که نیم‌قرن به کار برد. مقایسه آن با ورود به جنگ جهانی پیشین مفید است، که درباره‌اش در مقاله جنگ جهانی اول نوشته‌ام.

کشتی‌های کهنه و پایگاه‌های نو: در حروف ریز چه بود

معلوم شد ناوشکن‌های کلاس ویکس در ۱۹۱۸–۱۹۱۹ ساخته شده بودند و تعمیر جدی لازم داشتند. از این رو تا پایان ۱۹۴۰ فقط تعداد اندکی در خدمت بودند. در این میان، پایگاه‌ها در نیوفاندلند، باهاما و کارائیب را آمریکا یکجا و برای مدت طولانی گرفت، نه فقط برای مدت تعمیر. افزون بر این، توافق «مبادله» معرفی شد، با آنکه بریتانیا دو پایگاه ارزشمندتر را رایگان داد.

بدین‌سان لندن عملاً با بخشی از امپراتوری پرداخت. مثلاً ترینیداد و جامائیکا پیش از آنکه ساکنانشان حق رأی داشته باشند سرپل آمریکا شدند. جزئیات معامله در مقاله مرجع درباره توافق ناوشکن در برابر پایگاه آمده است.

ناوشکن در برابر پایگاه: چرا معامله را الگو می‌دانند

در کتاب‌های درسی آمریکا معامله «ناوشکن در برابر پایگاه» الگوی دیپلماسی زیرکانه معرفی می‌شود. مثلاً رئیس‌جمهور بدون کنگره آنچه را به دست آورد که دریاسالاران از سده پیش رؤیایش را داشتند. افزون بر این، روزولت افکار عمومی را قانع کرد که «آهن‌پاره کهنه» می‌دهد، در حالی که در واقع راه‌های دسترسی به قاره را می‌خرید. از این رو مورخان هنوز بحث می‌کنند که لندن بیشتر برد یا واشنگتن.

پرسش دیگری بیشتر به دلم می‌نشیند: از ساکنان جزیره‌ها چه کسی پرسید؟ بدین‌سان معامله یک عادت کهن امپراتوری را نشان می‌دهد: سرنوشت مستعمره‌ها در پایتخت‌ها تعیین می‌شود، نه آنجا که مردم زندگی می‌کنند. آمریکا رویکردی مشابه را در کوبا به کار برد، که درباره‌اش در مقاله متمم پلت نوشته‌ام.

هیچ‌چیز تغییر نکرده: پایگاه در برابر کمک

قالب نرم‌تر شده است: به‌جای اجاره ۹۹ ساله، توافق‌های «دسترسی». هدف همان است: حضور در یک منطقه موضع آمریکا را تقویت می‌کند.

فیلیپین، فوریه ۲۰۲۳. آمریکا و فیلیپین چهار محل تازه را بر پایه توافق EDCA اعلام کردند. در مجموع نیروهای آمریکایی به نه پایگاه دسترسی یافتند.

پاپوآ گینه نو، مه ۲۰۲۳. کشور با آمریکا توافق دفاعی امضا کرد درباره دسترسی نظامیان آمریکایی به بنادر و فرودگاه‌هایش.

یونان، اکتبر ۲۰۲۱. آمریکا و یونان توافق همکاری دفاعی را تمدید کردند. این توافق حضور آمریکا را گسترش داد، از جمله در منطقه الکساندروپولی.

گرینلند، ۲۰۲۵–۲۰۲۶. ترامپ علناً خواستار «به دست آوردن» جزیره است و در ژانویه ۲۰۲۶ بی‌آنکه از خود مردم گرینلند بپرسد «تفاهم چارچوبی» با ناتو را اعلام کرد.

ناوشکن در برابر پایگاه قطعه موزه نیست، بلکه الگویی است که واشنگتن هنوز از آن استفاده می‌کند. رویکردی مشابه به آمریکای مرکزی در مقاله حمله به هندوراس شرح داده شده است.