ورود آمریکا به جنگ جهانی دوم: «بی‌طرفی» چگونه در پرل هاربر پایان یافت

«اگر ببینیم آلمان در جنگ پیروز می‌شود باید به روسیه کمک کنیم، و اگر روسیه پیروز می‌شود باید به آلمان کمک کنیم، و بدین‌سان بگذاریم تا می‌توانند یکدیگر را بکشند.»

هری ترومن، سناتور آمریکا، ژوئن ۱۹۴۱ (نیویورک تایمز، ۲۴ ژوئن ۱۹۴۱)

آنچه کتاب‌های درسی نمی‌نویسند

پیش از سخن از «مبارزه آمریکا با فاشیسم» به یاد آورید چه کسی آن را پروراند. در دهه ۱۹۲۰ بانک‌های آمریکایی با طرح‌های داوز و یانگ میلیاردها دلار به آلمان ریختند و پس از سقوط ۱۹۲۹ اعتبار فروریخت. بیکاری و فقر کشور را به نازی‌ها سپرد. این تنها دلیل به قدرت رسیدن هیتلر نیست، اما بی پول آمریکا اقتصاد آلمان و انتقام‌جویی آلمان این‌قدر سریع سر برنمی‌آورد.

کسب‌وکار آمریکایی در دوران هیتلر هم در آلمان ماند. جنرال موتورز مالک اوپل بود، فورد کارخانه‌ای در کلن داشت، استاندارد اویل پتنت‌ها را با آی‌گِ فارین تقسیم می‌کرد و تگزاکوی تورکیلد ریبر، چنان‌که نوشتم، به فرانکوئیست‌ها سوخت می‌داد. در ۱۹۳۸ هنری فورد از رایش نشان صلیب بزرگ عقاب آلمان، عالی‌ترین نشان برای بیگانگان، را گرفت. کارخانه‌های با سرمایه آمریکایی در آلمان در سال‌های جنگ هم کار کردند و مورخان می‌نویسند پس از جنگ این شرکت‌ها برای کارگاه‌های بمباران‌شده غرامت خواستند. دارایی‌های بانک Union Banking Corporation که پرسکات بوش در آن مدیر بود را آمریکا تنها در اکتبر ۱۹۴۲ بر پایه قانون تجارت با دشمن مصادره کرد.

اکنون به سیاست بنگرید. در ژوئن ۱۹۴۱ سناتور هری ترومن همان را گفت که بالا نقل شد. جبهه دومی که استالین از ۱۹۴۲ می‌خواست تنها در ۶ ژوئن ۱۹۴۴ گشوده شد، هنگامی که فرجام جنگ در شرق از پیش روشن بود.

سندی را که طرح «کش‌دادن جنگ» در آن باشد نمی‌شناسم و جعلش هم نمی‌کنم. اما واقعیت‌ها را این‌گونه می‌خوانم. ورود به جنگ به‌مثابه جنگ صلیبی علیه فاشیسم عرضه شد، در حالی که واشنگتن در عمل منتظر بود آلمان و شوروی یکدیگر را از پا درآورند. پیش‌تر آلمان ابزاری راحت علیه مسکو بود که بعدها باید «خاموش» می‌شد. هرکس نتیجه خود را می‌گیرد، اما همه این واقعیت‌ها آمریکایی‌اند.

‹›

آن‌ها موشک ساختند، روی انسان‌ها آزمایش کردند و اطلاعات علیه شوروی را اداره کردند، و پس از جنگ در آمریکا مقام گرفتند. به چه شایستگی؟

به نظر من این گواهی غیرمستقیم است بر اینکه ماشین نازی برای واشنگتن ابزاری علیه مسکو بود.

آنان که آمریکا پس از جنگ پذیرفت

• ورنر فون براون — سرگرد اس‌اس، سازنده موشک وی-۲ که با کار اجباری زندانیان ساخته شد (در کارخانه میتل‌ورک حدود ۲۰ هزار نفر مردند). در آمریکا: مدیر مرکز مارشال ناسا، طراح ساترن ۵.
• آرتور رودولف — مدیر همان کارخانه میتل‌ورک. در آمریکا: رئیس پروژه ساترن ۵، جایزه ناسا؛ در ۱۹۸۴ پس از تحقیق وزارت دادگستری از تابعیت گذشت و به آلمان غربی رفت.
• کورت دبوس — افسر اس‌اس که پرتاب‌های وی-۲ به لندن و آنتورپ را اداره کرد. در آمریکا: نخستین مدیر مرکز فضایی کندی.
• اِبرهارد ریس — معاون براون در پنه‌مونده. در آمریکا: مدیر مرکز مارشال ناسا.
• والتر دورنبرگر — ژنرال، رئیس برنامه وی-۲. در آمریکا: معاون رئیس بل ایرکرافت، برای نیروی هوایی کار کرد.
• هوبرتوس اشتروگهولد — رئیس پزشکی هوانوردی لوفت‌وافه؛ مؤسسه‌اش به آزمایش روی زندانیان داخاو پیوند داده می‌شود (مشارکت شخصی‌اش محل اختلاف است). در آمریکا: «پدر پزشکی فضایی»؛ تا ۲۰۱۲ جایزه و کتابخانه‌ای از نیروی هوایی نام او را داشت.
• کورت بلومه — رئیس برنامه سلاح زیستی رایش، در نورنبرگ تبرئه شد. در آمریکا: قرارداد با سپاه شیمیایی ارتش.
• راینهارد گهلن — ژنرال، رئیس اطلاعات جبهه شرقی. از ۱۹۴۶ آمریکا (ارتش و سپس سیا) سازمانش را تأمین مالی کرد؛ بعدها نخستین رئیس اطلاعات آلمان غربی (بی‌ان‌دی) شد.
• فرانتس زیکس — سرتیپ اس‌اس، دسته پیشرو یک اینزاتس‌گروپه را در شوروی فرماندهی کرد؛ در ۱۹۵۲ از زندان آزاد شد. برای سازمان گهلن کار کرد.
• ویلهلم هوتل — افسر اس‌دی که در مجارستان با آیشمن کار کرد. پس از جنگ برای ضدجاسوسی آمریکا و برای گهلن کار کرد.
• کلاوس باربی — گشتاپوی لیون، «قصاب لیون». در ۱۹۴۷ ضداطلاعات ارتش آمریکا او را استخدام کرد، در ۱۹۵۱ به بولیوی قاچاق شد؛ فرانسه در ۱۹۸۷ او را به حبس ابد محکوم کرد.
• اتو فون بولشوینگ — افسر اس‌اس، دستیار آیشمن. سیا او را به آمریکا آورد، تابعیت گرفت؛ روند سلب تابعیت در دهه ۱۹۸۰ آغاز شد و پیش از محاکمه درگذشت.
• فرانتس هالدر — رئیس ستاد ارتش، از نویسندگان طرح حمله به شوروی. در آمریکا: گروهی از افسران پیشین وِرماخت را در بخش تاریخی ارتش آمریکا رهبری کرد و در ۱۹۶۱ مدال غیرنظامی گرفت.
• آدولف هویزینگر و هانس اشپایدل — ژنرال‌های وِرماخت. در ناتو: هویزینگر رئیس کمیته نظامی بود (۱۹۶۱–۱۹۶۴)، اشپایدل فرمانده نیروهای زمینی ناتو در اروپای مرکزی (۱۹۵۷–۱۹۶۳).
• اتو آمبروس — آی‌گِ فارین، سازنده کارخانه آشویتس-مونوویتس؛ در نورنبرگ محکوم شد، اوایل دهه ۱۹۵۰ آزاد شد. در آمریکا: مشاور دبلیو.آر. گریس و داو کمیکال.
• اریش تراوب — ویروس‌شناسی که روی سلاح‌های زیستی رایش کار می‌کرد. پس از جنگ آمریکا او را با پیپرکلیپ آورد و برای دفتر پژوهش‌های نیروی دریایی کار کرد.

عملیات پیپرکلیپ: بیش از ۱۶۰۰ متخصص آلمانی. بخش تاریخی ارتش آمریکا: حدود ۷۰۰ افسر پیشین وِرماخت. به گفته وزارت دادگستری آمریکا اشاره به باورهای نازی از پرونده‌هایشان پاک شد. فهرست ناقص است: تنها کسانی را نگه داشتم که خدمتشان به آمریکا یا با پول آمریکا با اسناد تأیید شده است.

ورود آمریکا به جنگ جهانی دوم در ۸ دسامبر ۱۹۴۱ رخ داد، اما نه در عمل، بلکه روی کاغذ، و کسی قصد نداشت واقعاً با فاشیست‌ها بجنگد یا جبهه دوم باز کند. از ۱۹۳۹ روزولت گام‌به‌گام به کشورهایی که با آلمان می‌جنگیدند کمک کرد. افزون بر این آمریکا با فاشیست‌ها تجارت می‌کرد و به آن‌ها کمک می‌کرد، که نشان می‌دهد آمریکا از جنگ سود مالی برد و از خون پول درآورد و جنگ را برای سود بیشتر کش داد.

گام‌به‌گام ببینیم چگونه پیش رفت و چرا پرل هاربر فقط برای مردم ناگهانی بود.

پس از آغاز جنگ در اروپا در سپتامبر ۱۹۳۹ کنگره تجارت اسلحه را با شرط «نقد بپرداز و خودت ببر» مجاز کرد. در ۱۹۴۰ آمریکا ناوشکن‌ها را در برابر پایگاه به بریتانیا داد، که درباره‌اش در مقاله معامله «ناوشکن در برابر پایگاه» نوشته‌ام. در مارس ۱۹۴۱ قانون وام و اجاره اجرایی شد. این قانون تأمین نسیه اسلحه برای متحدان را ممکن کرد. بدهکار کردن کشورها دقیقاً هدف آمریکا بود، با کش‌دادن جنگ و تجارت با فاشیست‌ها.

در ۷ دسامبر ۱۹۴۱ ژاپن به پایگاه آمریکایی پرل هاربر حمله کرد. بیش از ۲۴۰۰ آمریکایی کشته شدند و هشت ناو جنگی آسیب دید یا غرق شد. روز بعد کنگره به ژاپن اعلان جنگ کرد. فقط جانت رنکین رأی مخالف داد.

گام تعیین‌کننده را خود آلمان برداشت. در ۱۱ دسامبر هیتلر و موسولینی به آمریکا اعلان جنگ کردند و کنگره همان روز پاسخ مشابه داد. اما کسی برای جنگ با هیتلر نرفت؛ به تجارت ادامه دادند و بدین‌سان از جنگ علیه شوروی پشتیبانی کردند.

چرا این انتخاب تصادفی نبود

پرل هاربر بهانه‌ای شد برای آزمایش سلاح هسته‌ای و ترساندن همه جهان، با آنکه دیگر نیازی به آن نبود: ارتش شوروی ژاپن را درهم کوبیده بود و ژاپن تا آن زمان خون‌ریزی‌شده بود، و حمله هسته‌ای عمل نسل‌کشی علیه مردم غیرنظامی ژاپن است. زیرا آنچه هدف قرار گرفت اهداف نظامی نبود، شهرهای آرام بود.

آنچه انکارناپذیر است چیز دیگری است: تا ۱۹۴۱ آمریکا از نظر اقتصادی و سیاسی برای جنگ آماده می‌شد. کارخانه‌ها به سفارش‌های نظامی می‌پرداختند تا بیشترین سود را از جنگ ببرند.

نتیجه جنگ برای آمریکا

پس از آوریل ۱۹۴۵ جنگ را هری ترومن به پایان برد. در اوت دستور داد بمب اتمی بر هیروشیما و ناکازاکی بیندازند. آمریکا کشورها را بدهکار کرد و از جنگ میلیاردها دلار درآورد.

تا پایان سال ۱۹۴۵ بمباران‌های اتمی حدود ۲۱۰ هزار نفر را کشتند: حدود ۱۴۰ هزار نفر در هیروشیما (۶ اوت ۱۹۴۵) و حدود ۷۰ تا ۷۴ هزار نفر در ناگاساکی (۹ اوت). این رقم شامل کشته‌شدگان انفجارها و کسانی است که در ماه‌های نخست بر اثر سوختگی، جراحت و بیماری تشعشع مردند. این‌ها برآورد است، نه شمارش دقیق.

اینکه در سال‌های بعد چند نفر مردند، کسی دقیق نمی‌داند. بر اساس پژوهش بنیاد پژوهش اثرات تشعشع (RERF)، از میان ۸۶,۵۷۲ بازمانده‌ای که در سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۹۷ پیگیری شدند، ۹,۳۳۵ مرگ ناشی از تومورهای جامد ثبت شد، اما تنها بخشی از آن‌ها به تشعشع مربوط بود. خطر سرطان خون پس از ۲ تا ۳ سال بالا رفت و پس از ۶ تا ۸ سال به اوج رسید و خطر بالاتر سرطان معده، ریه، روده، کبد و پستان دهه‌ها ادامه یافت. نمی‌توان همه مرگ‌های سرطانی را به رقم ۲۱۰ هزار افزود: علم یک مجموع واحد برای همه سال‌ها ارائه نمی‌دهد.

آنچه پس از ۱۹۴۵ به هنجار بدل شد

نتیجه اصلی پیروزی نیست، عادت است: رئیس‌جمهور می‌تواند کشور را بدون رأی‌گیری برای جنگ آماده کند و آن را دفاع جلوه دهد. آمریکا این عادت را بر امریکای لاتین خوب ورز داد، چنان‌که در مطلب حکومت نظامی در کوبا می‌توان خواند.

ورود آمریکا به جنگ جهانی دوم: نتیجه برای جهان و برای آمریکا

اگر نتیجه را بسنجیم، ورود آمریکا به جنگ جهانی دوم موازنه قدرت را برای همیشه تغییر داد. مثلاً صنعت آمریکا در سال‌های جنگ ده‌ها هزار هواپیما و صدها هزار کامیون تولید کرد و دلار ارز اصلی جهان شد. افزون بر این، پس از ۱۹۴۵ آمریکا ده‌ها پایگاه در سراسر جهان گرفت. از این رو «بی‌طرفی» برایش درنگی سودمند پیش از جهش شد.

بدین‌سان جنگ تصویر آمریکا را به‌عنوان «زرادخانه دموکراسی» تثبیت کرد. اما این تصویر با دخالت‌ها در امریکای لاتین و آسیا به‌دشواری سازگار بود. این شکاف میان گفتار و کردار در مقاله من درباره دخالت در گواتمالا به‌خوبی دیده می‌شود.

هیچ‌چیز تغییر نکرده: جنگ بدون اعلان

پیش‌تر ورود به جنگ رأی کنگره می‌خواست. امروز حمله‌ها اغلب بدون آن انجام می‌شود و عبارت «عملیات محدود» جای واژه «جنگ» را گرفته است.

لیبی، ۲۰۱۱. اوباما عملیات را بدون مجوز کنگره آغاز کرد. افزون بر این، او معتقد بود که این به معنای قانون «خصومت» نیست.

سوریه، آوریل ۲۰۱۷. ترامپ بدون تأیید کنگره پایگاه هوایی شعیرات را موشک‌باران کرد.

ایران، ژوئن ۲۰۲۵. در ۲۲ ژوئن آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران در فردو، نطنز و اصفهان حمله کرد. کنگره پیش‌تر رأی نداده بود.

ایران، فوریه ۲۰۲۶. در ۲۸ فوریه آمریکا و اسرائیل جنگی تازه آغاز کردند و رهبر ایران علی خامنه‌ای را کشتند.

ونزوئلا، ژانویه ۲۰۲۶. در ۳ ژانویه آمریکایی‌ها به کاراکاس حمله کردند و رئیس‌جمهور مادورو را دستگیر کردند. از کنگره پرسیده نشد.

ورود آمریکا به جنگ جهانی دوم قانونی و سریع بود، اما سال‌ها آماده می‌شد. بی‌طرفی کمک به یک طرف را می‌پوشاند. آمریکا همین شگرد را پیش‌تر هم به کار برد، مثلاً در امریکای مرکزی: مقاله حمله به هندوراس را ببینید.