سلسله سوموزا (۱۹۳۶–۱۹۷۹): دیکتاتوری‌ای که آمریکا ۴۳ سال پشتیبانی‌اش کرد

سلسله سوموزا از ۱۹۳۶ تا ۱۹۷۹ بر نیکاراگوئه حکومت کرد و در تمام این مدت هشت رئیس‌جمهور آمریکا، از روزولت تا کارتر، از آن پشتیبانی کردند. این دیکتاتوری را خود اشغال آمریکا ساخت و همین است که این ماجرا را گویا می‌کند. نمونه دیگری نمی‌شناسم که مسئولیت واشنگتن این‌قدر آشکار و این‌قدر مرتب فراموش شده باشد.

ببینیم سلسله سوموزا چگونه به قدرت رسید. پاسخ از ۱۹۲۷ آغاز می‌شود.

سلسله سوموزا چگونه به قدرت رسید

در ۱۹۲۷–۱۹۳۳ آمریکا نیکاراگوئه را اشغال کرد و گارد ملی را ساخت. آن را «غیرسیاسی» می‌نامیدند، هرچند مربیان آمریکایی آموزشش می‌دادند. فرماندهی‌اش به آناستازیو سوموزا گارسیا رسید. این‌ها چگونه آغاز شد، در مقاله‌ام درباره بمباران اوکوتال.

در فوریه ۱۹۳۴ گاردی‌ها آگوستو سَندینو، رهبر مقاومت علیه اشغال، را کشتند. جزئیات در مقاله‌ام درباره قتل ساندینو. در ۱۹۳۶ سوموزا صاحب کشور شد و از ۱۹۳۷ رئیس‌جمهور. درباره حمله‌های پیشین مقاله من درباره ویلیام واکر در نیکاراگوئه را ببینید.

سه نسل در قدرت

سوموزا گارسیا تا قتلش در ۱۹۵۶ حکومت کرد. سپس قدرت به پسرانش رسید: لوئیس سوموزا در ۱۹۵۶–۱۹۶۳ رئیس‌جمهور بود و آناستازیو سوموزا دبایله در ۱۹۶۷–۱۹۷۹. دومی در وست‌پوینت درس خوانده بود. در این میان گارد کشور را از راه رئیس‌جمهورهای عروسکی می‌گرداند.

خانواده ثروتی هنگفت اندوخت که برآوردش صدها میلیون دلار است. زمین، بانک، یک شرکت هواپیمایی، یک بندر و سود کمک‌های پس از زلزله ۱۹۷۲ از آنِ این خاندان بود.

آمریکا چه می‌داد

حمایت آمریکا گفتاری نبود، کاملاً مادی بود.

سلاح و آموزش. آمریکایی‌ها گارد را آموزش می‌دادند و تجهیز می‌کردند. افسران از مدارس منطقه کانال پاناما می‌گذشتند.

پول. کمک و وام بی‌وقفه جاری بود.

سرزمین. نیکاراگوئه پایگاهی علیه همسایگان بود. در ۱۹۵۴ کودتا در گواتمالا از اینجا پشتیبانی شد، که در مقاله‌ام درباره دخالت در گواتمالا نوشته‌ام. در ۱۹۶۱ تیپ ۲۵۰۶ از پورتو کابزاس برای پیاده‌شدن در خلیج خوک‌ها حرکت کرد.

جمله «سوموزا پدرسگ است، اما پدرسگِ ماست» به روزولت نسبت داده می‌شود، اما به‌طور معتبر تأیید نشده است. با این حال منطق را بیان می‌کند: وفاداری و ضدکمونیسم از حقوق بشر ارزشمندتر بود.

پایان رژیم

در ۱۹۷۷ کارتر به‌سبب نقض حقوق بشر کمک نظامی را کاهش داد. اما در ۱۹۷۸–۱۹۷۹ نتوانست و نخواست رژیم را نجات دهد. قتل سردبیر پدرو خواکین چامورو در ژانویه ۱۹۷۸ کشور را منفجر کرد.

در ژوئیه ۱۹۷۹ ساندینیست‌ها پیروز شدند. سوموزا به آمریکا و سپس پاراگوئه گریخت و در ۱۹۸۰ همان‌جا کشته شد. بعدتر واشنگتن به پیروزی ساندینیست‌ها با مسلح کردن «کنتراها» پاسخ داد.

زلزله ۱۹۷۲ و پایان صبر

گویاترین رفتار خاندان پس از زلزله ماناگوا در ۲۳ دسامبر ۱۹۷۲ دیده شد. حدود ده هزار نفر مردند و کمک خارجی سرازیر شد. اما بخش مهمی از پول در دست سوموزا و اطرافیانش ماند. از این رو نارضایتی به کسانی هم رسید که پیش‌تر از رژیم حمایت می‌کردند، از جمله کسبه و تجار.

افزون بر این، در ۱۹۵۶ بنیان‌گذار سلسله کشته شد: شاعر ریگوبرتو لوپس پرس او را با گلوله زد. با این حال سلسله فرو نریخت، چون گارد همان بود. بدین‌سان رژیم نه بر محبت مردم، بلکه بر سلاح و پول آمریکا تکیه داشت. وقتی کارتر کمک نظامی را کم کرد و جبهه ساندینیستی نیرو گرفت، امپراتوری سوموزا در دو سال فروپاشید. درباره خانواده بیشتر در مقاله مرجع درباره خانواده سوموزا. و «کنتراها» که واشنگتن در دوران ریگان مسلحشان کرد، فصل تازه همان داستان شدند.

چرا سلسله سوموزا این‌قدر دوام آورد

اگر بپرسیم چرا سلسله سوموزا زودتر فرو نریخت، پاسخ ساده است: کسی به آن دست نزد. مثلاً واشنگتن هر سال چشم بر سانسور و انتخابات ساختگی می‌بست. افزون بر این، در نیکاراگوئه نظامی کار می‌کرد که در آن هر مأمور به خانواده وابسته بود و هر افسر گارد از کسب‌وکار خاندان سهمی می‌گرفت. از این رو رژیم نه فقط بر ترس، بلکه بر طمع هم تکیه داشت.

توجه کنید که این طرح امروز به‌آسانی شناختنی است. مردی «قابل‌اعتماد» برگزیده می‌شود، سلاح و پول می‌گیرد و حقوق بشر تنها وقتی به یاد می‌آید که از کنترل خارج شود. بدین‌سان سلسله سوموزا استثنا نیست، الگوست. منطقی مشابه در مقاله‌ام درباره دیپلماسی دلار در نیکاراگوئه دیده می‌شود.

هیچ‌چیز تغییر نکرده: متحدانِ فراتر از انتقاد

گزینش شرکا هنوز بر منافع استوار است، نه ارزش‌ها. واژه‌ها عوض شده‌اند: به‌جای «ضدکمونیسم» اکنون «مبارزه با تروریسم مواد مخدر» و «امنیت» است، اما اصل همان است: دیکتاتور راحت از دموکرات ناراحت بهتر است.

یمن، ۲۰۱۸. در ۹ اوت حمله هوایی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی به یک اتوبوس مدرسه در ضحیان دست‌کم ۲۹ کودک را کشت. بمب، به گزارش سی‌ان‌ان، آمریکایی بود.

مصر. قاهره با وجود انتقاد درباره زندانیان سیاسی هر سال حدود ۱٫۳ میلیارد دلار کمک نظامی از آمریکا می‌گیرد.

ونزوئلا، ۲۰۱۹. آمریکا و بیش از پنجاه کشور خوان گوایدو را «رئیس‌جمهور موقت» شناختند. دولتش را حامیان خودش در ۲۰۲۲–۲۰۲۳ منحل کردند.

هندوراس، ۲۰۲۵. پیش از انتخابات، ترامپ رئیس‌جمهور پیشین خوان اورلاندو هرناندز را که در آمریکا به قاچاق کوکائین محکوم شده بود بخشید و از نامزد او نصری اسفورا حمایت کرد. سوموزای امروز لباس گارد نمی‌پوشد، اما منطق همان است.

سلسله سوموزا ۴۳ سال حمایت آمریکا از دیکتاتوری‌ای است که اشغال آمریکا ساخته بود. به آن قیام مردمی پایان داد، نه واشنگتن. روش‌های مشابه را در کشورهای همسایه در مقاله‌هایم درباره هندوراس ۱۹۱۱ و السالوادور بررسی کرده‌ام.