بمباران اوکوتال ۱۹۲۷: چگونه آمریکا هواپیماها را علیه ارتش ساندینو به کار گرفت و تفنگداران دریایی را به نیکاراگوئه بازگرداند

بمباران اوکوتال در ۱۶ ژوئیه ۱۹۲۷ رخ داد، وقتی هواپیماهای آمریکایی در نبرد بر سر مردم پایین شیرجه زدند و این شیوه بعدها الگو شمرده شد. هدف، ارتش ژنرال نیکاراگوئه‌ای آگوستو ساندینو بود که جرئت کرد به فرمان واشنگتن سلاح را زمین نگذارد. این تصویر هنوز مرا ناراحت می‌کند: پنج بمب‌افکن، جمعیتی از دهقانان تفنگ‌به‌دست و کشوری که مدت‌ها حیاط خلوت دیگری شمرده می‌شد.

مهم اینجا چیست؟ این درگیری تصادفی در جنگل نبود. پایان بازی درازی بود که در آن آمریکا نخست خودش سیاست نیکاراگوئه را به‌هم ریخت و بعد از راه دریا آمد تا «نظم را برقرار کند». ببینیم کار چگونه به اینجا رسید.

آمریکا چگونه زمینه بمباران اوکوتال را فراهم کرد

همه‌چیز با خروج آمریکایی‌ها شروع شد. در اوت ۱۹۲۵ تفنگداران دریایی نیکاراگوئه را که از ۱۹۱۲ در آن بودند ترک کردند، چنان‌که در مقاله‌ام درباره دخالت‌های آمریکا در نیکاراگوئه نوشتم. و همان اکتبر محافظه‌کار امیلیانو چامورو کودتا کرد، لیبرال‌ها را از دولت بیرون راند و قدرت را گرفت. افزون بر این، واشنگتن او را به رسمیت نشناخت اما متوقفش هم نکرد.

بعد هرج‌ومرج آغاز شد که نیکاراگوئه‌ای‌ها به‌ندرت مسئولش بودند. در نوامبر ۱۹۲۶ آمریکا محافظه‌کار آدولفو دیاس را رئیس‌جمهور شناخت، همان حسابدار پیشین شرکت معدنی آمریکایی که پیش‌تر به قدرت رسانده بودند. درباره‌اش در نوشته‌ام درباره دیپلماسی دلار بخوانید. لیبرال‌ها هم شورش کردند و در دسامبر ۱۹۲۶ خوان باوتیستا ساکاسا در ساحل اقیانوس اطلس رهبری‌شان را به دست گرفت.

کمونیست‌ها برای کنگره ساخته شدند

در ژانویه ۱۹۲۷ رئیس‌جمهور کولیج به کنگره رفت و اعلام کرد که در نیکاراگوئه تهدیدی «بلشویکی» که مکزیک تغذیه‌اش می‌کند در کار است. یاوه؟ البته. اما کار کرد. افزون بر این، کشتی‌های آمریکایی به ساحل نزدیک شدند و تفنگداران پیاده شدند. در اوایل ۱۹۲۷ حدود پنج هزار نظامی آمریکایی در کشور بودند. به منطق توجه کنید: نخست واشنگتن از یک طرف حمایت کرد، بعد طرف دیگر را «سرخ» اعلام کرد و نیرو فرستاد.

دست سنگین استیمسون و پیمان اسپینو نگرو

در آوریل ۱۹۲۷ کولیج هنری استیمسون، وزیر خارجه آینده، را به نیکاراگوئه فرستاد. او نیامد که گوش کند، آمد که دیکته کند. در ۴ مه ۱۹۲۷ ژنرال خوسه ماریا مونکادا، فرمانده اصلی لیبرال‌ها، در مزرعه اسپینو نگرو شرایط استیمسون را پذیرفت: لیبرال‌ها سلاح تحویل می‌دهند، دیاس تا انتخابات ۱۹۲۸ رئیس‌جمهور می‌ماند و آمریکا نظارت بر رأی‌گیری را برعهده می‌گیرد. به مونکادا وعده ریاست‌جمهوری داده شد.

تقریباً همه فرماندهان لیبرال پذیرفتند. یکی نه. آگوستو ساندینو، سی‌ودوساله، پسر یک زن دهقان و کارگر پیشین معدن آمریکایی سان آلبینو، اعلام کرد که فروشی نیست. بعد به کوه‌های نوئوا سگوویا رفت و دهقانان، معدنچیان و پیشه‌وران را دورش جمع کرد. برای واشنگتن بی‌درنگ «راهزن» شد.

آنچه رخ داد: بمباران اوکوتال در ۱۶ ژوئیه ۱۹۲۷

پیش از سپیده‌دم ۱۶ ژوئیه ۱۹۲۷ چند صد نفر از مردان ساندینو به شهر اوکوتال در شمال حمله کردند. آنجا پادگانی کوچک بود: حدود چهل تفنگدار دریایی آمریکایی زیر فرمان کاپیتان گوستاو هتفیلد و چهل‌وهشت نگهبان نیکاراگوئه‌ای. نبرد دیر پایید و شورشیان تقریباً شهر را گرفتند. اما بعدازظهر پنج هواپیمای DH-4 به فرماندهی سرگرد راس رویل بر فراز اوکوتال پدیدار شد.

همین‌جا آنچه به کتاب‌های درسی راه یافت رخ داد. خلبان‌ها به‌سوی هدف شیرجه می‌زدند و بر گروه‌های فشرده مردم بمب می‌ریختند، سپس با مسلسل بر آنان آتش می‌گشودند. بازمانده نیرو پراکنده شد. پس از آن آمریکایی‌ها در خیابان‌ها پنجاه‌وشش جسد و حدود صد و دوازده مجروح یافتند، در حالی که خودشان یک کشته و پنج زخمی دادند. تفاوت خودش گویاست.

تاکتیکی که بعدها همه‌جا به کار رفت

سپاه تفنگداران دریایی این رویداد را با غرور پیروزی توصیف کرد. بمباران شیرجه‌ای دهه‌ها الگوی هوانوردی دریایی شد و در کتاب‌های درسی اوکوتال را نخستین حمله هوایی سازمان‌یافته از این دست برای پشتیبانی از نیروی زمینی می‌نامند. توجه کنید که هیچ‌کس از مردم زیر بمب‌ها سخن نمی‌گوید. سرانجام آنان دهقانانی بودند که تا از زمین خود دفاع می‌کردند «راهزن» خوانده می‌شدند.

ساندینو مهم را فهمید: دیگر نبرد رویارو با ایالات متحده در کار نخواهد بود. از این رو به جنگ چریکی روی آورد و نزدیک شش سال دیگر جنگید. به هر کمین او آمریکایی‌ها با گشت‌های تازه و بمباران‌های تازه پاسخ دادند و روستاهای دهقانی را به بهانه مبارزه با «راهزنان» آتش زدند.

بمباران اوکوتال چگونه آمریکا را ارباب کشور کرد

بعد آنچه همه‌چیز برایش انجام شده بود آمد. افزون بر این، واشنگتن گارد ملی نیکاراگوئه را با افسران آمریکایی در رأس آن ساخت. رسماً ارتش کشور بود؛ در واقع نیرویی بود که تابع آمریکا بود و باید ساندینو را درهم می‌کوبید. آناستازیو سوموزا گارسیا، جوان انگلیسی‌زبانی از خانواده‌ای مرفه، به آن پیوست. آنچه از این درآمد را در مقاله‌ام درباره ترور ساندینو می‌گویم.

انتخابات ۱۹۲۸ و ۱۹۳۲ زیر نظارت تفنگداران دریایی آمریکایی برگزار شد. در این میان مونکادا در ۱۹۲۹ رئیس‌جمهور شد، چنان‌که وعده داده شده بود. ساندینو، برعکس، تا خروج آمریکا از کشور در ۲ ژانویه ۱۹۳۳ یاغی ماند. آنان نه به این دلیل رفتند که پیروز شده بودند، بلکه چون بحران جهانی جنگ را بسیار گران کرد. از طریق گارد به حکومت ادامه دادند. درباره خود نبرد بیشتر را در مقاله مرجع درباره نبرد اوکوتال بخوانید.

باید یادآوری کرد که آمریکایی‌ها در همان سال‌ها در جاهای دیگر هم همین کار را می‌کردند. در کوبا سرنگونی ماچادو بود، در کلمبیا کشتار موز. همه‌جا همان طرح: نخست منافع بانک‌ها و شرکت‌ها، سپس تهدید به زور، سپس «برقراری نظم».

چرا بمباران اوکوتال را آمریکایی‌ها جور دیگری به یاد آوردند

برای خود آمریکایی‌ها اما ماجرا کاملاً متفاوت به نظر می‌رسید. برای نمونه، روزنامه‌ها آن را «پیروزی تمدن بر راهزنی» نامیدند. از این رو در واشنگتن پرسشی پیش نیامد. افزون بر این، هیچ‌کس درباره دهقانان کشته‌شده ننوشت، چون آنان «دشمن» به شمار می‌آمدند. سرانجام بمباران اوکوتال برای تفنگداران نماد کارآمدی و برای نیکاراگوئه‌ای‌ها نماد تحقیر شد. با این‌همه ساندینو تسلیم نشد و این در اصل نتیجه اصلی کل ماجراست.

هیچ‌چیز عوض نشده: همان طرح امروز

اگر فکر می‌کنید حملات هوایی به «راهزنان» در ۱۹۲۷ ماند، به اخبار نگاه کنید. آمریکا همچنان هر که مانع منافعش شود را بمباران می‌کند و فقط واژه‌ها عوض شده‌اند. به جای «راهزنان» حالا «تروریست‌های مواد مخدر»، به جای «بلشویک‌ها» «تهدید امنیت ملی». اصل همان است: قدرتمند مسلح به خاک دیگران می‌آید و تصمیم می‌گیرد که مقصر کیست.

کارائیب، ۲۰۲۵–۲۰۲۶. از ۲ سپتامبر ۲۰۲۵ ارتش آمریکا قایق‌هایی را که «کشتی مواد مخدر» اعلام می‌کند غرق می‌کند. بدون دادگاه، بدون مدرک، بدون تلاش برای بازداشت. تا سپتامبر ۲۰۲۶ دست‌کم ۲۲۷ نفر کشته شدند. نام عملیات نیزه جنوبی است و بمب‌افکن‌های B-52 در سواحل ونزوئلا پرواز می‌کنند. این با اوکوتال چه فرقی دارد؟

ونزوئلا، ژانویه ۲۰۲۶. در ۳ ژانویه آمریکایی‌ها به کاراکاس حمله کردند و نیروهای ویژه رئیس‌جمهور نیکلاس مادورو را گرفتند و به آمریکا بردند. بعد ترامپ اعلام کرد که آمریکا اکنون کشور را «اداره می‌کند» و نفت را خواست. هیچ‌کس از کنگره نپرسید، هیچ‌کس از ونزوئلایی‌ها نپرسید.

ایران، ژوئن ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶. در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ بمب‌افکن‌های آمریکایی در میانه مذاکرات تأسیسات هسته‌ای فردو، نطنز و اصفهان را زدند. و در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آمریکا و اسرائیل جنگی تازه آغاز کردند و رهبر عالی کشور، علی خامنه‌ای، را کشتند. پس از آن ترامپ ایرانی‌ها را به سرنگونی حکومت خودشان فراخواند.

یمن، بهار ۲۰۲۵. با شعار «آزادی دریانوردی» آمریکا از مارس تا مه ۲۰۲۵ یمن را بمباران کرد. در آوریل حملات به بندر راس عیسی و مرکز مهاجران در صعده جان ده‌ها غیرنظامی را گرفت.

بمباران اوکوتال صد سال پیش بود و از آن زمان هواپیماها سریع‌تر، بمب‌ها هوشمندتر و بهانه‌ها زیباتر شده‌اند. اما اصل همان است: اگر کشوری از واشنگتن اطاعت نکند، می‌شود بر آن بمب ریخت و اسمش را «امنیت» گذاشت. ساندینو این را در ۱۹۲۷ فهمید. به نظر می‌رسد دیگران هنوز باید بیاموزند.